(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.114. అధ్యాయః 114
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి సభాయాం దుష్టదుర్భాషణే తత్తితిక్షాయా గుణత్వప్రతిపాదనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-114-0x(5652)(69245)
విద్వాన్మూఢప్రగల్భేన మృదుస్తీక్ష్ణేన భారత।
ఆక్రుశ్యమానః సదసి కథం కుర్యాదరిందం॥ 12-114-1(69246)
భీష్మ ఉవాచ। 12-114-2x(5653)
శ్రూయతాం పృథివీపాల యథైఽషోర్థోఽవగంయతే।
సదా సచేతాః సహతే నరస్యేహాల్పచేతసః॥ 12-114-2(69247)
ఆక్రుశ్య దూష్యమాణశ్చ సుకృతం తస్య విందతి।
దుష్కృతం చాత్మనో మర్షీ తస్మిన్నేవ ప్రమార్జతి॥ 12-114-3(69248)
గర్హితం తముపేక్షేత వాశ్యమానమివాతురం।
లోకే విద్వేషమాపన్నో నిష్ఫలం ప్రతిపద్యతే॥ 12-114-4(69249)
ఇతి సంశ్లాఘతే నిత్యం తేన పాపేన కర్మణా।
ఇదముక్తో మయా కశ్చిత్సర్వతో జనసంసది।
స తత్ర వ్రీడితః శుష్కో మృతకల్పోఽవతిష్ఠతే॥ 12-114-5(69250)
శ్లాఘన్నశ్లాఘనీయేన కర్మణా నిరపత్రపః।
ఉపేక్షితవ్యో దాంతేన తాదృశః పురుషాధమః॥ 12-114-6(69251)
యద్యద్బ్రూయాదల్పమతిస్తత్తదస్య సహేత్తదా॥ 12-114-7(69252)
ప్రకృత్యా హి ప్రశంసన్వా నిందన్వా కిం కరిష్యతి।
వనే కాక ఇవాబుద్ధిర్వాశ్యమానో నిరర్థకం॥ 12-114-8(69253)
యది వాగ్భిః ప్రయోగః స్యాత్ప్రయోజ్యః పాపకర్మణా।
వాగేవార్థో భవేత్తస్య న హ్యేవార్థో జిఘాంసతః॥ 12-114-9(69254)
నిషేకం వై పరస్యాసావాచష్టే వృత్తచేష్టయా।
మయూర ఇవ కౌపీనం నృత్యం సందర్శయన్నివ॥ 12-114-10(69255)
యస్యావాచ్యం న లోకేఽస్మిన్నాకార్యం చాపి కించన।
వాచం తేన న సందధ్యాచ్ఛుచిః సంశ్లిష్టకర్మణా॥ 12-114-11(69256)
ప్రత్యక్షం గుణవాదీ యః పరోక్షం తు వినిందకః।
స మానవః శ్వవల్లోకే నష్టలోకపరాయణః॥ 12-114-12(69257)
తాదృగ్దినశతం చాపి యద్దదాతి జుహోతి చ।
పరోక్షేణాపవాదేన తం నాశయతి తత్క్షణాత్॥ 12-114-13(69258)
తస్మాత్ప్రాజ్ఞో నరః సద్యస్తాదృశం పాపచేతసం।
వర్జయేన్మతిమాన్వర్జ్యం సారమేయామిషం యథా॥ 12-114-14(69259)
పరివాదం బ్రువాణో హి దురాత్మా వై మహాజనే।
ప్రకాశయతి దోషాన్స్వాన్సర్పః ఫణమివోన్నతం॥ 12-114-15(69260)
తం స్వకర్మణి కుర్వాణం ప్రతికర్తుం య ఇచ్ఛతి।
భస్మకూట ఇవాబుద్ధిః ఖరో రజసి మజ్జతి॥ 12-114-16(69261)
మనుష్యసాలావృకమప్రశాంతం
జనాపవాదే సతతం నివిష్టం।
మాతంగమున్మత్తమివోన్నదంతం
త్యజేత తం శ్వానమివాతిరౌద్రం॥ 12-114-17(69262)
అనార్యజుష్టే పథి వర్తమానం
దమాదపేతం వినయాచ్చ పాపం।
అరివ్రతం నిత్యమభూతికామం
ధిగస్తు తం పాపమతిం మనుష్యం॥ 12-114-18(69263)
ప్రత్యుచ్యమానస్త్వథ భూయ ఏవ
నిశాంయ మాభూస్త్వమథార్తరూపః।
ఉచ్చస్య నీచేన హి సంప్రయోగం
విగర్హయంతి స్థిరబుద్ధయో యే॥ 12-114-19(69264)
క్రుద్ధో దశేద్వాఽపి చ తాడయేద్వా
స పాంసుభిర్వా వికిరేత్తుషైర్వా।
వివృత్య దంతాంశ్చ విభీషయేద్వా
సిద్ధం హి మూఢే కుపితే నృశంసే॥ 12-114-20(69265)
విగర్హణాం నాఽపి దురాత్మనా కృతాం
సహేత యః సంసది దుర్జనానాం।
పఠేదిదం చాపి నిదర్శనం సదా
న వాఙ్భయం స లభతి కించిదప్రియం॥ ॥ 12-114-21(69266)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి చతుర్దశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 114॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-114-1 మూఢశ్చాసౌ ప్రగల్భశ్చ తేన॥
12-114-2 సహతే దురుక్తం॥
12-114-3 మర్షీ తితిక్షుః॥
12-114-4 వాశ్యమానం రటంతం॥
12-114-9 యథా వాచా హతో న హన్యతే ఏవం వాచా దూషితో న దుష్యతీత్యర్థః॥
12-114-10 స ఏవం వదన్వృత్తేన క్రియయా చేష్టయా వాగాదివ్యాపారేణ చ లింగేన నిషేకం స్వమాతరి రేతః సేకం పరస్య పరేణ పితురన్యేన కృతమిత్యాచష్టే వ్యక్తం కథయతి। కౌపీనం గుహ్యప్రదేశం సందర్శయన్నివ నృత్యం కుర్వన్మయూరో యథా శ్లాఘతే సంయఙ్నృత్యామీతి మన్యతే నతు మమ గుహ్యం లోకాః పశ్యంతీతి త్రపతే ఏవం స్వలోపి మయా స మహానముకసభాయాం దురుక్తముక్త ఇతి శ్లాఘతే నత్వనేన మమ మాతుర్దోషః స్పష్టీక్రియతే మయైవేతి న త్రపతే ఇత్యర్థః॥
12-114-11 మయూర ఇవ కాలీనం ఇతి థ. ద. పాఠః। సంశ్లిష్టజన్మనా ఇతి ట.థ. ద. పాఠః॥
12-114-13 తాదృక్పుమాన్॥
12-114-14 సారమేయామిషం శునోమాంసం॥
12-114-15 దోషాన్ జారజత్వాదీన్॥
12-114-16 భస్మకూటే భస్మరాశౌ స్వర ఇవాబుద్ధిః రజసి దుఃఖే నిమజ్జతి॥
12-114-17 సాలావృకం శ్వానమేవ మనుష్యత్వేన లోకే గృహీతమిత్యర్థః॥
12-114-20 కుద్ధో దశార్ధేన హి తాడయేద్వా ఇతి ఝ. పాఠః।
తత్ర దశార్ధేన సంవృతాంగులిపంచకేన పాణినేత్యర్థః। ఇదం సర్వం కుపితమూఢే సిద్ధమేవ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.